Brazylia to nie tylko samba, piłka nożna i zapierające dech w piersiach plaże. To także raj dla smakoszy, gdzie mieszanka kultur portugalskiej, afrykańskiej i indiańskiej stworzyła jedną z najbardziej ekscytujących kuchni świata. Kto raz spróbuje prawdziwej feijoady czy chrupiącego pão de queijo, ten będzie za tymi smakami tęsknić jeszcze długo po powrocie do domu. Wybrałem się w kulinarną podróż po Brazylii i chcę Ci pokazać, dlaczego warto odłożyć dietę na później i zanurzyć się w tym morzu smaków.
Feijoada – brazylijska duma narodowa
Zacznijmy od króla brazylijskiej kuchni – feijoady. To danie to absolutny „must-have” podczas pobytu w Brazylii. Kiedy pierwszy raz zobaczyłem ten gęsty gulasz z czarnej fasoli z kawałkami różnych mięs, pomyślałem „Nic specjalnego”. Ale wystarczyła pierwsza łyżka, by zrozumieć, dlaczego Brazylijczycy są z tego dania tak dumni.
Feijoada to więcej niż tylko posiłek – to cały rytuał! Podawana głównie w soboty (bo kto by chciał pracować po takiej uczcie…), składa się z fasoli gotowanej z różnymi częściami wieprzowiny – od policzków, przez uszy, po ogony. Spokojnie, w turystycznych miejscach można dostać wersję z bardziej „przystępnymi” kawałkami mięsa. Danie serwuje się z ryżem, smażonym maniokiowym proszkiem zwanym farofą, plasterkami pomarańczy i kapustą.
Moje doświadczenie z Rio de Janeiro? Kelner przyniósł mi tak wielką porcję, że mogłaby wystarczyć dla całej rodziny. „É para compartilhar?” (To do podziału?) – zapytałem niewinnie. Odpowiedział mi tylko śmiech. Tak, Brazylijczycy nie żartują, gdy przychodzi do jedzenia. Przygotuj się na to, że po porządnej feijoadzie jedyne, co będziesz chciał robić, to drzemka na plaży Copacabana!
Churrasco – raj dla mięsożerców
Jeśli jesteś fanem mięsa, w Brazylii będziesz czuł się jak w niebie. Churrasco to brazylijski grill, ale nie ten nasz swojski z kiełbaskami i karkówką. To całe doświadczenie! Pierwsze, co rzuca się w oczy w churrascariach (restauracjach specjalizujących się w churrasco), to kelnerzy krążący między stolikami z ogromnymi szpadami naszpikowanymi różnymi rodzajami mięs.
System jest banalnie prosty – dostajesz kartę, której jedna strona jest zielona („Sim, por favor” – tak, poproszę), a druga czerwona („Não, obrigado” – nie, dziękuję). Dopóki pokazujesz zieloną stronę, kelnerzy będą przychodzić do twojego stolika i kroić ci prosto na talerz świeżo upieczone mięso. Picanha (specjalny kawałek wołowiny z tłuszczem na wierzchu) to absolutny król, ale warto spróbować też kurczaka owiniętego boczkiem (frango com bacon) czy kiełbasek linguiça.
Byłem na takim churrasco w São Paulo i po dwóch godzinach błagałem o litość. „Jeszcze tylko ten kawałeczek” – namawiał kelner, krojąc soczystą wołowinę. Ciężko odmówić, gdy zapach jest tak kuszący… Moja rada? Nie przesadzaj z dodatkami! Churrascarie mają zazwyczaj bogaty bufet, ale to pułapka – zajmujesz cenne miejsce w żołądku czymś innym niż główna atrakcja.
Pão de queijo – serowy nałóg
Te małe, złociste bułeczki serowe to jeden z najbardziej uzależniających przysmaków, jakie możesz znaleźć w Brazylii. Wyobraź sobie idealnie chrupiącą skorupkę i miękki, elastyczny, ciągnący się środek o intensywnym serowym smaku. Pão de queijo (dosłownie „chleb serowy”) wywodzi się ze stanu Minas Gerais i jest zrobiony z tapioki, co sprawia, że jest bezglutenowy – dobra wiadomość dla osób z celiakią!
W Brazylii je się je praktycznie o każdej porze dnia – na śniadanie, jako przekąska do kawy czy dodatek do głównego posiłku. Najlepsze są prosto z pieca, gdy ser w środku jest jeszcze rozgrzany i ciągnący. Będąc w Belo Horizonte, stolicy Minas Gerais, zjadłem ich chyba z dziesięć na jedno posiedzenie. „Não consigo parar!” (Nie mogę przestać!) – wyznałem barmanowi, a on tylko pokiwał ze zrozumieniem głową. Widocznie nie byłem pierwszym turystą, który wpadł w sidła serowych bułeczek.
Jak jeść pão de queijo jak prawdziwy Brazylijczyk?
Sekretem jest rozerwanie bułeczki na pół (uważaj na parę!) i dodanie cieniutkiej warstwy requeijão – coś między naszym serkiem śmietankowym a kremowym serem topiony. Niebo w gębie, mówię Ci! A jeśli masz szczęście trafić na wersję z goiabada (pasta z gujawy), to już w ogóle petarda smaków!
Ryby i owoce morza – prosto z oceanu
Mając 7400 km linii brzegowej, Brazylia oferuje niesamowitą różnorodność owoców morza. Moqueca to danie, które koniecznie musisz spróbować – gęsty gulasz rybny lub z owoców morza przygotowany z olejem dendê (olej palmowy), mlekiem kokosowym, pomidorami, cebulą, czosnkiem i kolendrą. Podawany w glinianym naczyniu, często prosto z ogniska, to prawdziwa uczta dla podniebienia.
W regionie Bahia moqueca ma wyraźny afrykański wpływ i jest bardziej pikantna, podczas gdy w Espírito Santo jest łagodniejsza, bez oleju dendê. Podczas mojego pobytu w Salvador da Bahia miałem okazję spróbować moqueca de camarão (z krewetkami) i szczerze? Zjadłbym teraz drugą taką porcję, nawet o drugiej w nocy!
Nie możesz też pominąć acarajé – smażonych kulek z fasoli, nadziewanych pastą z krewetek, vatapá (pasta z orzeszków ziemnych) i caruru (pasta z okry). To popularne danie uliczne w Bahii, sprzedawane przez baianas – kobiety ubrane w tradycyjne białe stroje. „É apimentado?” (Czy to ostre?) – zapytałem niewinnie sprzedawczynię. Odpowiedziała uśmiechem, który powinien być dla mnie ostrzeżeniem. Tak, jest ostre. Bardzo ostre. Ale tak pyszne, że warto cierpieć!
Słodkie zakończenie – desery, które skradną Twoje serce
Brazylijczycy mają słabość do słodyczy, a ich desery są tak słodkie, że mogą wywołać natychmiastową wizytę u dentysty. Ale kto by się tym przejmował, gdy ma przed sobą brigadeiro? Te małe czekoladowe kulki to podstawa każdego brazylijskiego przyjęcia. Zrobione ze skondensowanego mleka, masła i kakao, obtoczone w czekoladowych posypkach – są tak dobre, że trudno poprzestać na jednym.
Pudim, brazylijska wersja crème caramel, to kolejny niebiański deser. Idealnie gładki, rozpływający się w ustach krem karmelowy z warstwą płynnego karmelu na wierzchu. „Nossa, que delícia!” (Wow, jakie pyszne!) – wyrwało mi się po pierwszym kęsie w małej kawiarni w Paraty. Właścicielka była tak zadowolona z mojej reakcji, że dała mi jeszcze jedną porcję na wynos!
A jeśli szukasz czegoś orzeźwiającego, sięgnij po açaí na tigela – mrożony mus z jagód açaí, podawany z granolą, bananami i innymi owocami. To nie tylko pyszne, ale jeszcze zdrowe! No, przynajmniej tak sobie wmawiałem, zajadając trzecią porcję w tygodniu…
Napoje, które musisz spróbować
Żadna kulinarna przygoda w Brazylii nie byłaby kompletna bez caipirinha – narodowego koktajlu zrobionego z cachacy (alkohol z trzciny cukrowej), limonek, cukru i lodu. Orzeźwiający, słodko-kwaśny i zdradziecko mocny. „Devagar com a caipirinha!” (Ostrożnie z caipirinhą!) – ostrzegał mnie barman w Rio, widząc jak szybko opróżniam pierwszy kieliszek. Miał rację – druga caipirinha na plaży w samo południe to przepis na całodniową drzemkę!
Dla abstynentów świetną opcją będzie świeży sok z guarany – owocu, który jest naturalnym energetykiem. Albo spróbuj agua de coco – świeżej wody kokosowej pitej prosto z kokosa przez słomkę. Nie ma nic lepszego na upał!
Brazylijska kuchnia to istny tygiel smaków, kolorów i aromatów. Każdy region ma swoje specjały, więc podróżując po kraju, możesz ciągle odkrywać nowe dania. Nie bój się eksperymentować i pytać lokalnych o ich ulubione miejscówki. Brazylijczycy uwielbiają dzielić się swoją kulturą kulinarną i na pewno doradzą ci, gdzie zjeść najlepszą feijoadę w mieście albo która churrascaria serwuje najsoczystszą picanhę. A kto wie – może wrócisz do domu z nowym kulinarnym nałogiem i recepturą na pão de queijo w kieszeni?