Pierwsze chłodne noce szybko pokazują, które okno ciągnie, który grzejnik grzeje tylko do połowy i czy termostat w ogóle coś robi. Większość tych usterek da się poprawić w jeden weekend, bez ekipy remontowej i za niewielkie pieniądze. Poniżej lista rzeczy, które warto sprawdzić przed mrozami, w kolejności od najprostszych.
Przegląd instalacji i kotła
Zacznij od tego, czego nie widać. Prawo budowlane (art. 62) wymaga, żeby instalacje gazowe i przewody kominowe (dymowe, spalinowe i wentylacyjne) były kontrolowane co najmniej raz w roku. W bloku organizuje to zarządca, w domu jednorodzinnym to obowiązek właściciela. Kocioł gazowy czy pompę ciepła serwisuj zgodnie z instrukcją producenta – zwykle raz w roku, najlepiej przed sezonem, kiedy serwisanci mają jeszcze wolne terminy.
Jeśli w domu jest piec, kominek albo gazowy podgrzewacz wody, kup czujnik tlenku węgla. Czad jest bezwonny, a czujnik kosztuje mniej niż jedna wizyta serwisanta.
Odpowietrzanie grzejników
Grzejnik, który jest ciepły na dole i zimny u góry albo bulgocze, ma w sobie powietrze. Woda nie wypełnia go całego, więc oddaje mniej ciepła, a ty podkręcasz głowicę i płacisz więcej za ten sam efekt.
- Włącz ogrzewanie i odczekaj, aż grzejniki się nagrzeją, a potem wyłącz pompę obiegową (w domu) albo po prostu zakręć głowicę na kilkanaście minut.
- Przyłóż szmatkę i naczynie pod odpowietrznik – mały zawór w górnym rogu grzejnika, po przeciwnej stronie niż głowica.
- Kluczykiem do odpowietrzania (kilka złotych w markecie budowlanym) albo płaskim śrubokrętem odkręć zawór o ćwierć lub pół obrotu. Usłyszysz syk.
- Gdy zamiast powietrza poleci równy strumień wody, zakręć zawór.
- W domu z własnym kotłem sprawdź ciśnienie na manometrze. Po odpowietrzeniu kilku grzejników zwykle trzeba uzupełnić wodę w instalacji do wartości podanej przez instalatora lub producenta kotła.
W bloku z ogrzewaniem miejskim odpowietrzanie zwykle można zrobić samemu, ale jeśli problem wraca albo dotyczy całego pionu, zgłoś go administracji. Czasem winne jest powietrze w instalacji budynku, a nie w twoim mieszkaniu.
Głowice termostatyczne i termostat pokojowy
Głowica termostatyczna nie jest pokrętłem mocy. Cyfry na niej oznaczają temperaturę, którą głowica ma utrzymać w pokoju. Ustawienie na „5” nie nagrzeje pomieszczenia szybciej, tylko sprawi, że grzejnik będzie pracował do znacznie wyższej temperatury, niż potrzebujesz. U wielu producentów „3” odpowiada mniej więcej 20°C, a każda kolejna kreska to około stopnia w górę lub w dół. Dokładną skalę znajdziesz w instrukcji albo na stronie producenta głowicy.
Kilka zasad, które pomagają:
- Nie zasłaniaj głowicy zasłoną ani meblem. Odczytuje temperaturę tuż przy sobie, więc pod kotarą „myśli”, że jest ciepło, i przykręca grzejnik, choć w pokoju jest zimno.
- Przed sezonem pokręć głowicami od minimum do maksimum kilka razy. Trzpień zaworu potrafi się zablokować po lecie, wtedy grzejnik w ogóle nie reaguje.
- Stare głowice, które nie reagują mimo przekręcania, warto wymienić. Głowice elektroniczne pozwalają ustawić harmonogram: niższą temperaturę w nocy i w godzinach, kiedy nikogo nie ma w domu.
- W domu z kotłem termostat pokojowy lub sterownik pogodowy steruje pracą całego źródła ciepła. Ustaw program dobowy, zamiast utrzymywać tę samą temperaturę przez całą dobę.
Jaka temperatura w pomieszczeniach
Często powtarza się, że „przepisy każą” trzymać 20°C w pokoju i 24°C w łazience. Te wartości rzeczywiście są w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, ale służą do projektowania instalacji, czyli do obliczenia, jakiej mocy grzejniki muszą stać w danym pomieszczeniu. Nie są nakazem dla mieszkańców. To samo rozporządzenie wymaga, żeby w budynkach wielorodzinnych dało się obniżyć temperaturę w pokojach do 16°C.
W praktyce ludzie dobrze czują się w różnych warunkach, ale poniższe wartości są rozsądnym punktem wyjścia:
| Pomieszczenie | Orientacyjna temperatura |
|---|---|
| Pokój dzienny, gabinet | 19–21°C |
| Sypialnia | 17–19°C |
| Kuchnia | 18–19°C (gotowanie dogrzewa) |
| Łazienka | 22–24°C w czasie korzystania |
| Korytarz, pomieszczenia rzadko używane | 16–18°C |
Każdy stopień mniej oznacza mniejsze zużycie ciepła, ale ile to będzie w złotówkach, zależy od izolacji budynku, rodzaju ogrzewania i sposobu rozliczania. Dlatego nie podajemy tu procentów, które krążą w internecie – w twoim domu mogą być zupełnie inne. Nie warto też schodzić z temperaturą zbyt nisko. W wychłodzonych pomieszczeniach łatwiej o wykraplanie się wilgoci na ścianach i pleśń, a ponowne nagrzanie całkiem zimnego pokoju trwa długo.
Uszczelnienie okien i drzwi
Najprostszy test: w wietrzny dzień przyłóż dłoń albo zapaloną świeczkę do krawędzi skrzydła okna. Jeśli płomień wyraźnie się odchyla, tamtędy ucieka ciepło.
- Regulacja okuć. W większości okien PCV i drewnianych z okuciami obwiedniowymi da się przestawić docisk skrzydła na „zimowy” za pomocą mimośrodów, czyli niewielkich bolców na boku skrzydła. Wystarczy klucz imbusowy i instrukcja producenta okien lub filmik dla danego systemu okuć.
- Uszczelki. Popękaną, spłaszczoną lub stwardniałą uszczelkę można wymienić. Do starych okien drewnianych sprawdzają się samoprzylepne uszczelki piankowe lub gumowe.
- Drzwi wejściowe. Szczotka lub listwa progowa i nowa uszczelka na ościeżnicy to drobny wydatek, a przeciąg przy podłodze potrafi wychłodzić cały przedpokój.
- Parapety i skrzynki rolet. Szczeliny przy parapecie wypełnia się elastycznym uszczelniaczem, a skrzynkę rolety można docieplić od środka.
Uwaga na jedno: nie zaklejaj nawiewników okiennych ani kratek wentylacyjnych. W mieszkaniu z gazem albo piecykiem to kwestia bezpieczeństwa, bo bez dopływu powietrza wentylacja przestaje działać i rośnie ryzyko zatrucia czadem. Nawet bez gazu szczelnie zamknięte mieszkanie szybko robi się wilgotne.
Wietrzenie zimą
Wietrzyć trzeba, pytanie tylko jak. Uchylone na wiele godzin okno wychładza ściany i parapet, a wymiana powietrza jest przy tym słaba. Lepiej otworzyć okna szeroko na kilka minut, najlepiej po przeciwnych stronach mieszkania, żeby zrobić przeciąg. Na ten czas zakręć głowice termostatyczne, inaczej grzejnik pod oknem zacznie grzać pełną mocą, bo poczuje zimne powietrze. Ściany i meble nie zdążą się wychłodzić, a powietrze w pokoju szybko wróci do poprzedniej temperatury.
Częściej wietrz kuchnię po gotowaniu, łazienkę po kąpieli i sypialnię rano. W tych miejscach gromadzi się najwięcej wilgoci.
Drobiazgi, które też się liczą
- Nie zasłaniaj grzejników długimi zasłonami ani meblami i nie susz na nich ręczników przez cały dzień.
- Za grzejnikiem na ścianie zewnętrznej możesz przykleić matę odbijającą ciepło. Kosztuje niewiele i ogranicza nagrzewanie się zimnej ściany.
- Wieczorem zasłaniaj zasłony i rolety, szczególnie w starszych oknach.
- Odkurz grzejniki, zwłaszcza płytowe – kurz między lamelami ogranicza oddawanie ciepła.
- Sprawdź izolację rur w nieogrzewanej piwnicy lub kotłowni. Otulina z pianki to wydatek rzędu kilku złotych za metr.
Najczęściej zadawane pytania
Czy opłaca się wyłączać ogrzewanie, kiedy wychodzę do pracy?
Całkowite wyłączenie zwykle nie jest dobrym pomysłem, bo wychłodzone ściany długo się potem nagrzewają, a w zimnych kątach łatwiej o wilgoć. Lepiej obniżyć temperaturę o kilka stopni na czas nieobecności, najlepiej programowalnym termostatem lub głowicą elektroniczną.
Jak często odpowietrzać grzejniki?
Przynajmniej raz przed sezonem grzewczym, a potem zawsze wtedy, gdy grzejnik jest zimny u góry albo słychać w nim bulgotanie. W domu z własnym kotłem po odpowietrzeniu sprawdź ciśnienie w instalacji.
Czy w bloku muszę mieć 20 stopni?
Nie. 20°C dla pokoju i 24°C dla łazienki to wartości projektowe z rozporządzenia o warunkach technicznych budynków, używane do doboru grzejników. Mieszkaniec może ustawić niższą temperaturę, a instalacja w budynku wielorodzinnym powinna pozwalać obniżyć ją do 16°C.
Czy mogę sam wyregulować okna na zimę?
Zazwyczaj tak, jeśli okno ma regulowane mimośrody. Potrzebny jest klucz imbusowy i kilka minut na każde skrzydło. Jeśli okno jest na gwarancji, sprawdź najpierw instrukcję producenta albo poproś montażystę o regulację w ramach przeglądu.