Planujesz wakacje w Grecji lub właśnie z nich wróciłeś i zastanawiasz się, jakie pamiątki przywieźć do domu? Nie ma co się oszukiwać – większość z nas ma już dość plastikowych magnesów na lodówkę czy tandetnych breloczków. Na szczęście Grecja to prawdziwa skarbnica autentycznych, lokalnych produktów, które nie tylko przypomną ci o wakacjach, ale też sprawdzą się jako prezenty dla bliskich. Osobiście wracając z każdej podróży do Hellady, mam ten sam dylemat – jak zmieścić wszystkie te cudeńka w walizce?
Grecka kuchnia zamknięta w słoiku – kulinarne pamiątki z wakacji
Jeśli kiedykolwiek jadłeś grecką sałatkę w tawernie z widokiem na morze, wiesz, że smak tamtejszej oliwy jest nie do podrobienia. I nie, to nie jest kolejny mit turystyczny – grecka oliwa z oliwek faktycznie jest jedną z najlepszych na świecie. Nic dziwnego, skoro niektóre drzewa oliwne w Grecji mają ponad 2000 lat! Kupując butelkę takiego płynnego złota (najlepiej z lokalnej tłoczarni, a nie z sieciówki), zabierasz do domu esencję śródziemnomorskiej kuchni.
Moja rada? Postaw na oliwę typu extra virgin z pierwszego tłoczenia, najlepiej z regionu Kalamata lub Krety. Kosztuje to trochę więcej niż ta z supermarketu, ale różnica w smaku jest kolosalna. Pamiętaj tylko, żeby dobrze zabezpieczyć butelkę przed transportem – plamy z oliwy na ubraniach to ostatnia pamiątka, jakiej potrzebujesz.
Poza oliwą, warto zwrócić uwagę na miód. I to nie byle jaki! Grecki miód tymiankowy ma intensywny, ziołowy aromat, który kompletnie różni się od naszego, akacjowego czy lipowego. Szczególnie polecam ten z wysp – na Krecie czy Rodos pszczoły mają do dyspozycji najbardziej aromatyczne zioła, co czuć w każdej łyżeczce miodu.
A dla tych, którzy lubią ostrzejsze klimaty – greckie przyprawy. Oregano (po grecku rigani) to podstawa, ale prawdziwym skarbem są mieszanki ziół do gyrosu czy souvlaki. Z nimi nawet najprostsza kolacja w środku polskiej zimy nabierze wakacyjnego charakteru.
Biżuteria inspirowana antykiem – błyskotki z greckim charakterem
Greka bez złotej biżuterii to jak souvlaki bez tzatziki – teoretycznie możliwe, ale po co sobie odmawiać? Spacerując uliczkami greckich miasteczek, na każdym kroku natkniesz się na małe pracownie jubilerskie, gdzie rzemieślnicy ręcznie tworzą prawdziwe cuda. Wzory często nawiązują do starożytnych motywów – meandry (tzw. „grecki klucz”), listek lauru czy symbol bogini Ateny to klasyki.
Jeśli złoto to za duży wydatek (bo co tu kryć, nie jest to najtańsza pamiątka), świetną alternatywą jest biżuteria ze srebra. Szczególnie na wyspach można trafić na naprawdę oryginalne projekty w przystępnych cenach. Mój osobisty hit to bransoletka z symbolem „mati” – greckim okiem, które według wierzeń ma odpędzać pecha. Noszę taką od trzech lat i jeszcze żaden pech mnie nie dopadł… no, może poza tym jednym mandatem za złe parkowanie, ale to akurat własna wina.
Co ważne – targowanie się jest jak najbardziej na miejscu, zwłaszcza jeśli kupujesz więcej niż jedną rzecz. Grecy to naród handlarzy i szanują dobrą wymianę zdań o cenie. No i nie daj się nabrać na „specjalną cenę tylko dla ciebie” – to najstarszy numer w książce.
Gdzie kupować biżuterię w Grecji?
Najlepsze miejsca to małe, rodzinne warsztaty, z dala od głównych deptaków. Tutaj jubilerstwo to często tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie. W Atenach koniecznie odwiedź dzielnicę Plaka lub Monastiraki, na Santorini zajrzyj do Oia, a na Rodos do Starego Miasta. Omijaj szerokim łukiem sklepy z napisem „Special price for tourists” – to zazwyczaj chińszczyzna przebrana za greckie wyroby.
Rękodzieło z charakterem – tradycyjne greckie wyroby
Ceramika to kolejna rzecz, którą Grecy robią od tysięcy lat i, trzeba przyznać, doszli w tym do perfekcji. Od prostych mis po bogato zdobione wazony – wybór jest ogromny. Osobiście mam słabość do ceramiki z wyspy Sifnos, gdzie każdego lata odbywa się festiwal ceramiki. Tamtejsi garncarze tworzą niesamowite naczynia, które są jednocześnie użytkowe i piękne.
Jeśli obawiasz się, że ceramika nie przetrwa podróży (a trzeba przyznać, że to zawsze loteria), rozważ zakup tekstyliów. Ręcznie tkane obrusy, bieżniki czy narzuty to prawdziwe dzieła sztuki. Na wyspie Metsovo specjalizują się w wełnianych wyrobach, a na Krecie w tkaninach z motywami lokalnej fauny i flory.
Dla miłośników nieoczywistych pamiątek polecam instrumenty muzyczne. Buzuki – grecki odpowiednik mandoliny – to wprawdzie spory wydatek (i wyzwanie transportowe), ale mniejsze instrumenty, jak gliniane gwizdki w kształcie ptaków czy drewniane kastaniety, zmieszczą się w każdej walizce.
Kosmetyki z greckich składników – piękno prosto z natury
W ostatnich latach Grecja stała się prawdziwym zagłębiem naturalnych kosmetyków. I nie ma się co dziwić – przy takim bogactwie ziół, oliwy i miodu byłoby grzechem tego nie wykorzystać. Mydła z oliwą z dodatkiem lawendy, tymianku czy szałwii to absolutny hit cenowy. Kosztują grosze, a działają lepiej niż niejeden drogi specyfik.
Dla bardziej wymagających – kremy z oślim mlekiem. Brzmi dziwnie? Może i tak, ale Kleopatra podobno kąpała się w nim regularnie, więc coś musi być na rzeczy. Kosmetyki z oślim mlekiem są szczególnie dobre dla skóry wrażliwej i skłonnej do alergii.
Mój osobisty faworyt to jednak wszystko, co zawiera mastyks – żywicę z drzew rosnących tylko na wyspie Chios. Ma właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne, a do tego pachnie obłędnie – trochę jak świeża żywica sosnowa, tylko bardziej cytrusowo. Pasty do zębów z mastyksem to coś, bez czego nie wracam z greckich wakacji.
Alkohole, które zabiorą Cię z powrotem na wyspy
Ouzo, metaxa, tsipouro – te nazwy brzmią jak zaklęcia, a działają… cóż, jak mocny alkohol. Ouzo to anyżowa wódka, która po dodaniu wody zamienia się w mleczny napój. Jest słodkawa i zdradliwa – łatwo przedobrzyć. Metaxa to bardziej szlachetny trunek – coś pomiędzy brandy a koniakiem, leżakowany w dębowych beczkach. A tsipouro (lub na Krecie – tsikoudia/raki) to destylat winogronowy, podobny do włoskiej grappy.
Każdy region Grecji ma swoje lokalne warianty tych alkoholi, więc warto pytać miejscowych o rekomendacje. I nie, retsina (wino z dodatkiem żywicy sosnowej) wcale nie jest ohydna, jak twierdzi wielu turystów – trzeba tylko trafić na dobrą i wiedzieć, do czego ją podawać. Do tłustych, grillowanych mięs czy ostrego sera feta jest wręcz idealna!
Dla mniej odważnych zawsze zostają greckie wina. Szczepy Assyrtiko, Moschofilero czy Agiorgitiko powoli zdobywają uznanie na świecie. A butelka dobrego wina z winnicy, którą odwiedziłeś podczas wakacji, to pamiątka z duszą.
Co ominąć szerokim łukiem – pamiątkowe wpadki
Na koniec krótka lista rzeczy, na które szkoda wydawać pieniądze. Plastikowe repliki Partenonu? Serio? Koszulki z napisami typu „My heart stays in Greece” wyblakną po drugim praniu. Magnesy na lodówkę z widokiem na Santorini można kupić… w polskim Empiku. A figurki greckich bogów made in China to już kompletne nieporozumienie.
Zamiast tego wszystkiego lepiej zainwestować w porządne zdjęcia i może jeden, ale wyjątkowy przedmiot z duszą. Bo najlepsze pamiątki to nie te, które stoją na półce, ale te, które wchodzą w nasze codzienne życie – czy to przez żołądek (jak oliwa czy miód), czy przez codzienne rytuały (jak naturalne kosmetyki).
A teraz, gdy już wiesz, co warto przywieźć z Grecji, pozostaje tylko jedno – zaplanować kolejną podróż do tego fascynującego kraju. Bo jak mówią Grecy: „Όποιος πάει στην Ελλάδα μια φορά, θέλει να επιστρέψει ξανά και ξανά” – „Kto raz odwiedził Grecję, chce wracać tam znowu i znowu”. I trudno się z tym nie zgodzić!